Mięśniowy kręcz szyi u niemowląt
Kręcz szyi u niemowląt – podstawowe informacje
Kręcz szyi u niemowląt od pierwszych dni życia niekorzystnie wpływa na rozwój fizyczny i psychomotoryczny. Może powodować zaburzenia symetrii kształtu twarzy i czaszki. Kręcz szyi u niemowląt niepoddany leczeniu może skutkować również deformacjami układu kostnego takimi jak skolioza lub deformacje w szyjnym odcinku kręgosłupa. Niezwykle istotna jest wczesna diagnoza kręczu szyi, najlepiej u noworodków i jak najszybsze rozpoczęcie leczenia.
Natychmiastowo podjęte leczenie zachowawcze kręczu szyi u niemowląt pozwala na osiągnięcie dobrych efektów już na początku terapii. Standardowo stosuje się następujące metody leczenia: fizjoterapia, głównie stretching, który wspierany jest metodami neurorozwojowymi NDT Bobath, ortopedyczne wyroby medyczne. W przypadku starszych dzieci lub pacjentów dorosłych skuteczność leczenia jest zdecydowanie mniejsza, a pozytywne wyniki są widoczne znacznie później. Ważnym elementem terapii dzieci z kręczem szyi jest aktywne działanie opiekunów i w razie konieczności zmiana dotychczasowych przyzwyczajeń dotyczących takich podstawowych aktywności jak karmienie, noszenie dziecka, zabawa oraz dostosowanie najbliższego otoczenia, w tym ustawienie łóżeczka. Pozytywne rezultaty leczenia kręczu szyi u dzieci są uzależnione od wszystkich wyżej wymienionych czynników.
Mięśniowy kręcz szyi u niemowląt - definicja
Asymetria ustawienia głowy dziecka, polegająca na jej wymuszonym przechyleniu na bok po stronie przykurczonego mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego (mięsień MOS) i skierowaniu jej w przeciwną stronę to kręcz szyi (łac. torticollis – „skręcona szyja”, caput obstipum – „krzywa głowa”, ang. wryneck). Kręcz szyi u niemowląt, w zależności od jego pochodzenia, dzielimy na: mięśniowy (wrodzony, ułożeniowy, nabyty) oraz kostny.
Wrodzony, mięśniopochodny kręcz szyi u noworodków
Wrodzony, mięśniowy kręcz szyi u niemowląt (congenital muscular torticollis, CMT) to podobnie jak wrodzona dysplazja stawów biodrowych i stopa końsko-szpotawa, najczęściej diagnozowana wada wrodzona układu mięśniowo-szkieletowego u dzieci. Wada dotyczy od 0,4% do 2% niemowląt i częściej występuje u chłopców niż dziewczynek. Wrodzony, mięśniowy kręcz szyi charakteryzuje się obecnością wrzecionowatego, twardego, zgrubienia mięśnia, które często można zaobserwować już u noworodków.
Wrodzony kręcz szyi pochodzenia mięśniowego może być spowodowany takimi czynnikami jak: nieprawidłowa pozycja mięśnia MOS lub niedorozwój naczyń krwionośnych (powstały w początkowych etapach rozwoju płodu), które prowadzą do niedokrwienia mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego i w konsekwencji do jego zwłóknienia lub zbliznowacenia.
Do czynników przyczyniających się do powstawania schorzenia zalicza się zbyt wąski kanał rodny, zbyt małą ilość wód płodowych w stosunku do wielkości dziecka, położenie miednicowe płodu oraz urazy okołoporodowe.
Kręcz szyi u niemowląt charakteryzuje się guzowatym zgrubieniem w przebiegu mięśnia MOS, które można dostrzec u noworodków często już w pierwszych dniach życia. Skutkiem jest ograniczenie zakresu ruchów w odcinku szyjnym kręgosłupa dziecka będące wynikiem zaburzenia funkcji mięśni szyi. Prawie zawsze dochodzi do ograniczenia zarówno zakresu ruchów rotacyjnych jak i zgięcia bocznego.
Mięśniowy kręcz szyi u niemowląt - konsekwencje
Nieprawidłowe ustawienie głowy u niemowląt może mieć niekorzystny wpływ na ich dalszy rozwój fizyczny i psychomotoryczny. Mięśniowy kręcz szyi może wywołać u dzieci między innymi następujące konsekwencje: asymetria twarzy, zniekształcenia i deformacje czaszki (plagiocefalia ułożeniowa u niemowląt) oraz zaburzenia ruchomości szyjnego odcinka kręgosłupa. Nieleczony kręcz szyi u dzieci może wpłynąć również na wystąpienie wtórnych deformacji kręgów oraz wad zgryzu lub wzroku. Brak rozpoczęcia skutecznej terapii może skutkować u dzieci także zaburzeniami symetrii innych części ciała i prowadzić do ich niewłaściwego ukształtowania. Asymetria ustawienia głowy spowodowana przez przykurcz mięśnia MOS może skutkować kompensacyjnym ustawieniem kończyn i tułowia względem siebie, nieprawidłowościami w napięciu mięśniowym oraz zaburzeniami przenoszenia ciężaru ciała. Zaburzenia współistniejące z kręczem szyi mogą być funkcjonalne (a po pewnym czasie również strukturalne), o charakterze zarówno ogólnym, jak i miejscowym. Najczęstszymi zaburzeniami współistniejącymi z mięśniowym kręczem szyi u niemowląt są plagiocefalia ułożeniowa (inaczej skośnogłowie lub syndrom płaskiej głowy tzw. flat head syndrome) oraz dysplazja stawu biodrowego.
Jak leczyć mięśniowy kręcz szyi u niemowląt?
Fizjoterapia u dzieci z kręczem szyi ma na celu przede wszystkim zapobieganie powikłaniom takim jak: deformacja czaszki (zniekształcenia ułożeniowe), asymetria twarzy, zaburzenia napięcia mięśniowego, ograniczenia ruchomości szyi, wady postawy oraz zaburzenia równowagi. Terapia kręczu szyi u dzieci jest realizowana poprzez ćwiczenia fizjoterapeutyczne: rozciąganie (stretching, redresja) mięśni dotkniętych kręczem (mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy), ćwiczenia wzmacniające osłabione mięśnie w obrębie szyi oraz pozycjonowanie mające na celu wspieranie symetrycznego ułożenia głowy. Fizjoterapia kręczu szyi u niemowląt jest skuteczna w 90% przypadków. U ok. 10% pozostałych dzieci konieczna jest interwencja chirurgiczna.
NAPISZ DO NAS
Właściwa diagnoza oraz jak najszybsze rozpoczęcie leczenia są kluczowymi czynnikami decydującymi o powodzeniu terapii. Jeśli masz pytania na temat takich problemów jak asymetria u niemowląt, kręcz szyi, plagiocefalia ułożeniowa, napisz do nas wiadomość. Być może będziemy mogli pomóc.